{"id":1499,"date":"2021-11-26T11:52:43","date_gmt":"2021-11-26T07:52:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/?p=1499"},"modified":"2021-11-26T11:55:45","modified_gmt":"2021-11-26T07:55:45","slug":"black-friday","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/black-friday\/","title":{"rendered":"&#8220;Black Friday&#8221; (Qara C\u00fcm\u0259) s\u0259hm bazarlar\u0131na nec\u0259 t\u0259sir edir?"},"content":{"rendered":"\n<p>&#8220;\u015e\u00fckran g\u00fcn\u00fcnd\u0259n&#8221; sonrak\u0131 c\u00fcm\u0259y\u0259 &#8220;Qara c\u00fcm\u0259&#8221; deyilir. \u018fvv\u0259l yaln\u0131z AB\u015e v\u0259 Kanadada m\u0259\u015fhur olan bu g\u00fcn art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ticar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan h\u0259r k\u0259s t\u0259r\u0259find\u0259n yax\u015f\u0131 tan\u0131n\u0131r v\u0259 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f v\u0259 al\u0131\u015f-veri\u015f g\u00fcnl\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259r &#8220;Qara C\u00fcm\u0259&#8221; g\u00fcn\u00fc \u00f6nc\u0259si analitikl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin qiym\u0259t y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozlar verirl\u0259r v\u0259 investorlar\u0131n yat\u0131r\u0131mlar\u0131 bu proqnozlar\u0131n yerin\u0259 yetirilib &#8211; yetirilm\u0259m\u0259sind\u0259n t\u0259sirl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bu yaz\u0131da sizl\u0259r\u0259 <strong>&#8220;Qara C\u00fcm\u0259&#8221; v\u0259 &#8220;\u015e\u00fckran g\u00fcn\u00fcn\u00fcn&#8221; s\u0259hm bazarlar\u0131na nec\u0259 t\u0259sir etdiyini<\/strong> t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259rdik.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Qara C\u00fcm\u0259&#8221; g\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u0259sl tarixi<\/h2>\n\n\n\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Qara c\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn arxas\u0131nda bir \u00e7ox r\u0259vay\u0259tl\u0259r dayan\u0131r. 1950-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Filadelfiya \u015ftat\u0131nda bir futbol oyunu zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n k\u0259narda ya\u015fayanlar\u0131n da \u015f\u0259h\u0259r\u0259 ax\u0131\u015fmas\u0131 zaman\u0131 insan izdiham\u0131n\u0131 idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn polis q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin s\u0259f\u0259rb\u0259r olmas\u0131ndan sonra h\u0259min hadis\u0259nin qara c\u00fcm\u0259 adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 deyilir. Ba\u015fqa qaynaqlara g\u00f6r\u0259 Qara C\u00fcm\u0259 24 sentyabr 1869 -cu ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n bir b\u0259db\u0259xt hadis\u0259 idi. O g\u00fcn, g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra q\u0131z\u0131l\u0131n d\u0259y\u0259ri d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 birja bazarlar\u0131 \u00e7\u00f6kd\u00fc. Bu g\u00fcn\u00fcn tarixi haqda bir \u00e7ox bel\u0259 f\u0259rqli fikirl\u0259r m\u00f6vcud olsa da, hal-haz\u0131rda bu g\u00fcn bildiyimiz s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 dolu b\u00f6y\u00fck al\u0131\u015f-veri\u015f g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Qara C\u00fcm\u0259&#8221; g\u00fcn\u00fcn\u00fcn birjalara v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bazarlara t\u0259siri<\/h2>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259 \u00fcmumi fond birjas\u0131 v\u0259 daha geni\u015f investor qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259ri Qara C\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n o q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259sirl\u0259nmir, bu bazar \u00fczvl\u0259ri bir \u00e7ox hadis\u0259l\u0259rin maliyy\u0259 v\u0259 siyasi n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 daha \u00e7ox diqq\u0259t ay\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>P\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f v\u0259 \u0130stehlak\u00e7\u0131lar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Qara C\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn potensial al\u0131c\u0131lara t\u0259sir etdiyini danmaq olmaz. F\u0259rqli t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn, bu hadis\u0259 na\u011fd pula q\u0259na\u0259t etm\u0259y\u0259 unikal bir g\u00fcn kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. H\u0259r il b\u00fct\u00fcn mediyalardan g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bir \u00e7ox m\u0259hsul \u00fc\u00e7\u00fcn p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 nec\u0259 izdihamlar ba\u015f verir v\u0259 al\u0131c\u0131lar \u00f6z aralar\u0131nda ist\u0259dikl\u0259ri m\u0259hsulu ala bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rlar. AB\u015e-\u0131n Milli P\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f Federasiyas\u0131 (National Retail Federation-NRF), 15 Yanvar 2021-ci ild\u0259, 2020-ci il t\u0259til m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015flar\u0131n illik 8.3% artaraq 789.4 milyard dollara \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131, NRF g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rini a\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. &#8220;\u0130nternet v\u0259 ma\u011fazadan k\u0259nar sat\u0131\u015flar&#8221; 23,9% artaraq 209 milyard dollara \u00e7atd\u0131. Bu, 5 illik orta art\u0131mdan iki d\u0259f\u0259, 3,5% \u00e7oxdur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u0259hml\u0259r\/Birja fondlar\u0131<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00e7ox analitik v\u0259 investorlar Qara C\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc r\u00fcb \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259 ya b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bazarlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r hans\u0131 bir real proqnoz g\u0259tir\u0259 bil\u0259c\u0259yi anlay\u0131\u015f\u0131na inanm\u0131rlar. \u018fksin\u0259 bunun yaln\u0131z \u00e7ox q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli m\u0259nf\u0259\u0259t v\u0259 ya itkil\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Qeyd ed\u0259k ki, \u201cQara C\u00fcm\u0259\u201d g\u00fcn\u00fcnd\u0259n bir h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l v\u0259 bir h\u0259ft\u0259 sonra AB\u015e-\u0131n \u0259n g\u0259lirli sektoru p\u0259rak\u0259nd\u0259 ticar\u0259t olur. 2007-ci ild\u0259n 2017-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r, S&amp;P 500 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f s\u0259hml\u0259rinin bir qrupu, bu d\u00f6vrd\u0259 S&amp;P 500 \u00fc\u00e7\u00fcn ortalama 3% g\u0259lirl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 5% g\u0259lir g\u0259tirdi. B\u00fct\u00fcn bu 10 il \u0259rzind\u0259, bu p\u0259rak\u0259nd\u0259 s\u0259hml\u0259r s\u0259b\u0259ti 10 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcdd\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t ticar\u0259t edirdi. Bu tendensiya, S&amp;P 500 P\u0259rak\u0259nd\u0259 S\u0259naye Qrupunun 2018 v\u0259 2019-cu ill\u0259rd\u0259 m\u00fcvafiq olaraq S&amp;P 500-d\u0259n 1.5% v\u0259 0.1% \u00fcst\u00fcn olmas\u0131 il\u0259 davam etdi. Lakin bu model 2020-ci ild\u0259 bu c\u00fcr i\u015fl\u0259m\u0259di v\u0259 h\u0259min il S&amp;P 500 4.1%, ancaq p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f qrupu yaln\u0131z 2.2% g\u0259lir \u0259ld\u0259 etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00fckran g\u00fcn\u00fc v\u0259 ya Milad bayram\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 istirah\u0259t g\u00fcnl\u0259rinin olmas\u0131 birjalara t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u201cQara c\u00fcm\u0259\u201d g\u00fcn\u00fcnd\u0259n Kiber Bazar ert\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r olan m\u00fcdd\u0259t p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f s\u0259hml\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r, ancaq daha b\u00f6y\u00fck fond birjalar\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259n baxan zaman bu \u00e7ox da b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmur.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u015e\u00fckran g\u00fcn\u00fcnd\u0259n&#8221; sonrak\u0131 c\u00fcm\u0259y\u0259 &#8220;Qara c\u00fcm\u0259&#8221; deyilir. \u018fvv\u0259l yaln\u0131z AB\u015e v\u0259 Kanadada m\u0259\u015fhur olan bu g\u00fcn art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ticar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan h\u0259r k\u0259s t\u0259r\u0259find\u0259n yax\u015f\u0131 tan\u0131n\u0131r v\u0259 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f v\u0259 al\u0131\u015f-veri\u015f g\u00fcnl\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259r &#8220;Qara C\u00fcm\u0259&#8221; g\u00fcn\u00fc \u00f6nc\u0259si analitikl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin qiym\u0259t y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozlar verirl\u0259r v\u0259 investorlar\u0131n yat\u0131r\u0131mlar\u0131 bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1504,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-1499","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meqaleler"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1499"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1530,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1499\/revisions\/1530"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}