{"id":2022,"date":"2023-02-24T12:53:08","date_gmt":"2023-02-24T08:53:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/?p=2022"},"modified":"2023-04-14T11:49:16","modified_gmt":"2023-04-14T07:49:16","slug":"dunya-valyutasi-varmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/dunya-valyutasi-varmi\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya valyutas\u0131 varm\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00fcnya valyutas\u0131 olmasa da, m\u0259rk\u0259zi banklar, korporasiyalar v\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda istifad\u0259 olunan ehtiyat valyutalar vard\u0131r. \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n b\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n dominant ehtiyat valyutas\u0131 AB\u015e dollar\u0131 hesab edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e &#8211; \u0131n maliyy\u0259 sistemi sabitdir v\u0259 dollar ehtiyat valyutad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r tez-tez borclar\u0131n\u0131 yerli valyutada deyil, AB\u015e dollar\u0131nda ifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n 60%-d\u0259n \u00e7oxu dollarda saxlan\u0131l\u0131r v\u0259 bir \u00e7ox mallar\u0131n qiym\u0259ti dollarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Vaxtil\u0259 b\u00fct\u00fcn valyutalar q\u0131z\u0131lla t\u0259min edilmi\u015fdi, y\u0259ni h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 t\u0259dav\u00fcld\u0259 olan b\u00fct\u00fcn pul vahidl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0131z\u0131l\u0131 ehtiyatda saxlamal\u0131 idi. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, q\u0131z\u0131l b\u00fct\u00fcn valyutalar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fcy\u00fc standart idi. \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra AB\u015e d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n dominant iqtisadiyyat\u0131na \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra ba\u015f ver\u0259n qlobal geni\u015fl\u0259nm\u0259 s\u0259b\u0259bind\u0259n bank ehtiyatlar\u0131 qlobal geni\u015fl\u0259nm\u0259ni maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan valyutan\u0131n art\u0131m\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0131z\u0131l ehtiyat\u0131na malik deyildi. N\u0259tic\u0259d\u0259, AB\u015e q\u0131z\u0131l standart\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131 v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259rini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox ka\u011f\u0131z pul \u00e7ap etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. AB\u015e-\u0131n bel\u0259 g\u00fccl\u00fc bir iqtisadiyyat\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r dollar\u0131 qanuni tender kimi q\u0259bul etm\u0259y\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131lar v\u0259 q\u0131z\u0131l standart\u0131ndan imtina etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, dollar \u0259n dominant valyutaya \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259rk\u0259zi Banklar\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n 60%-d\u0259n \u00e7oxu dollarda saxlan\u0131l\u0131r. M\u0259rk\u0259zi banklar ticar\u0259t v\u0259 maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyatlar saxlay\u0131rlar. Avro (bir \u00e7ox Avropa \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin \u00fcmumi valyutas\u0131) n\u00f6vb\u0259ti \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f valyutad\u0131r v\u0259 qlobal ehtiyatlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 20%-ni t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dollar beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259r aras\u0131nda sabit m\u00fcbadil\u0259 vasit\u0259sini t\u0259min etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox mallar\u0131n qiym\u0259ti dollarla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Dollarla ifad\u0259 olunan mallara a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar daxildir:<\/p>\n\n\n\n<p>Xam neft , t\u0259bii qaz, q\u0131z\u0131l, g\u00fcm\u00fc\u015f, mis, al\u00fcminium, platin, bu\u011fda, qar\u011f\u0131dal\u0131, soya.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyada valyuta \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n 85%-d\u0259n \u00e7oxu dollarla apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Forex \u0259m\u0259liyyatlar\u0131, investisiyalar, ixrac v\u0259 idxal kimi qlobal ticar\u0259t, el\u0259c\u0259 d\u0259 korporasiyalar\u0131n maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 valyutalar\u0131n konvertasiyas\u0131 v\u0259 ya ba\u015fqa valyutalara d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sini \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r Ehtiyat Valyutalar:<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ll\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin&nbsp; valyutalar\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259ri il\u0259 birg\u0259iqtisadiyyat\u0131 da inki\u015faf edib.. Bu g\u00fcn dig\u0259r iki \u0259sas ehtiyat valyuta Avro( EUR) v\u0259 Yapon yenidir (JPY).<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e dollar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n ehtiyat valyutas\u0131 olaraq qald\u0131\u011f\u0131 halda, d\u00fcnya \u00fc\u00e7 \u0259sas valyuta blokuna b\u00f6l\u00fcn\u0259 bil\u0259r- Amerika \u0259sas\u0259n dollarla, Avropa avro il\u0259, Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri is\u0259 yenl\u0259 daha \u00e7ox ba\u011fl\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in iqtisadiyyat\u0131 y\u00fcks\u0259lir, \u00c7in yuan\u0131 da y\u00fcks\u0259lir, lakin yuan\u0131n \u0259sas ehtiyat valyutaya \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 d\u0259 mane\u0259l\u0259r var. \u00c7in, m\u0259s\u0259l\u0259n, \u00c7inli investorlar\u0131n yuanlar\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259sin\u0259 mane olan kapital n\u0259zar\u0259ti t\u0259tbiq etdi. Yen, avro v\u0259 dollar is\u0259 \u0259ksin\u0259, he\u00e7 bir m\u0259hdudiyy\u0259t olmadan s\u0259rb\u0259st ticar\u0259t edilir. \u00c7in kapital ax\u0131n\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri aradan qald\u0131rana q\u0259d\u0259r, yuan\u0131n d\u00fcnyan\u0131n ehtiyat valyutas\u0131 kimi dollar\u0131 \u0259v\u0259z etm\u0259si \u00e7\u0259tin olacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya valyutas\u0131 olmasa da, m\u0259rk\u0259zi banklar, korporasiyalar v\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda istifad\u0259 olunan ehtiyat valyutalar vard\u0131r. \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n b\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n dominant ehtiyat valyutas\u0131 AB\u015e dollar\u0131 hesab edilir. AB\u015e &#8211; \u0131n maliyy\u0259 sistemi sabitdir v\u0259 dollar ehtiyat valyutad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r tez-tez borclar\u0131n\u0131 yerli valyutada deyil, AB\u015e dollar\u0131nda ifad\u0259 edirl\u0259r. M\u0259rk\u0259zi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2067,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-2022","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meqaleler"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2022","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2022"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2025,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2022\/revisions\/2025"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}