{"id":865,"date":"2018-01-17T15:17:59","date_gmt":"2018-01-17T11:17:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/?p=865"},"modified":"2018-03-28T16:45:45","modified_gmt":"2018-03-28T11:45:45","slug":"kripto-valyutalarin-yaranma-tarixi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/kripto-valyutalarin-yaranma-tarixi\/","title":{"rendered":"Kriptovalyutalar\u0131n yaranma tarixi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Son zamanlar\u0131n trend m\u00f6vzusu olan kriptovalyutalar\u0131n yaranma tarixi \u00e7ox g\u00fcman ki, bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131 maraqland\u0131ran m\u00f6vzulardand\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas kriptovalyutalar\u0131n yaranma tarixi il\u0259 bu m\u0259qal\u0259 vasit\u0259sil\u0259 tan\u0131\u015f ola bil\u0259rsiniz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Son m\u00fcdd\u0259t <strong>&#8220;bitcoin&#8221;<\/strong> kimi \u00f6n\u0259mli kriptovalyutalar\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n y\u00fcks\u0259k volatillik, \u00fcmumilikd\u0259 kriptovalyutalara olan mara\u011f\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu da \u00f6z\u00fc il\u0259 b\u0259rab\u0259r sah\u0259nin \u0259sas\u0131nda dayanan fundamental bilikl\u0259r\u0259 olan t\u0259l\u0259bi art\u0131r\u0131r. T\u0259kc\u0259, &#8220;Bitcoin&#8221; son bir ay \u0259rzind\u0259 42% ucuzla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Sah\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fundamental bilikl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131, mara\u011f\u0131n daha da artmas\u0131 v\u0259 sah\u0259y\u0259 yat\u0131r\u0131lmlar \u00fczr\u0259 riskl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmas\u0131na imkan yarad\u0131r. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kripto valyutalar r\u0259q\u0259msal \u00f6d\u0259ni\u015f vasit\u0259sidir. Burada s\u00f6hb\u0259t kriptoqrafik prinsipl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k, paylanm\u0131\u015f, m\u0259rk\u0259zsizl\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz r\u0259q\u0259msal \u00f6d\u0259ni\u015f sisteminin yarad\u0131lms\u0131ndan gedir.<\/span><\/p>\n<h2>Yaranma tarixi<\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">1998-ci ild\u0259 Vey Day \u201cb-pul\u201d (ing.: \u201cb-money\u201d) adl\u0131 yaz\u0131 \u00e7ap edir ki, bu da anonim, payla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f pul v\u0259saitl\u0259rinin r\u0259q\u0259msal sistemi idi. Bundan q\u0131sa zaman sonra Nik Sabo \u201cbit q\u0131z\u0131l\u201d-\u0131 (ing.: \u201cbit gold\u201d) yaratd\u0131. \u201cBitcoin\u201d v\u0259 dig\u0259r kriptovalyutalar kimi \u201cbit q\u0131z\u0131l\u201d da (daha sonrak\u0131 q\u0131z\u0131l \u0259sasl\u0131 m\u00fcbadil\u0259y\u0259 \u0259saslanan, \u201cBitGold\u201d il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r) r\u0259q\u0259msal valyuta sistemi idi. Burada istifad\u0259\u00e7il\u0259r kripto qrafik bir araya g\u0259tirilmi\u015f v\u0259 a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015f \u00fcsullarla \u201cProof-of-Work\u201d funksiyalar\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259li idil\u0259r. Daha sonra bir t\u0259sdiql\u0259yici sistem \u0259sas\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259n valyuta sistemi, Day v\u0259 Sabonun i\u015fl\u0259rinin ard\u0131ndan Hal Finney t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130lk m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f valyuta, \u201cbitcoin\u201d 2009-cu ild\u0259 l\u0259q\u0259bi Satosi Nakamota olan \u201cbiri\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u00a0O, \u015f\u0259ffaf i\u015f sxemi olan, \u201cSHA-256\u201d kripto qrafik hash (he\u015f) funksiyas\u0131ndan istifad\u0259 etmi\u015fdir. 2011-ci ilin aprel ay\u0131nda is\u0259 \u201cNamecoin\u201d m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f bir DNS yaratmaq c\u0259hdi kimi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r ki, bu internet senzuras\u0131n\u0131 \u00e7ox \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259kdi. 2011-ci ilin oktyabr ay\u0131nda \u201cLitecoin\u201d meydana g\u0259ldi. Dig\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir kriptovalyuta, \u201cPeercoin\u201d ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cProof-of-Work\u201d\/\u201dProof-of-Stake\u201d birg\u0259 sistemind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdir. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cIOTA\u201d is\u0259 \u201cBlockchain\u201d-\u0259 \u0259saslanmayan ilk kriptovalyuta idi v\u0259 \u0259v\u0259zind\u0259 \u201cTangle\u201d-dan istifad\u0259 edirdi.\u00a0Bir \u00e7ox dig\u0259r kriptovalyutalar yarad\u0131lsa da, onlar\u0131n \u00e7ox az\u0131 u\u011fur qazand\u0131, \u00e7\u00fcnki texniki yenilikl\u0259ri dem\u0259k olar ki yox idi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bu g\u00fcn yarad\u0131lan kriptovalyutalar\u0131n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vzu q\u0131sa olsa da, kriptovalyutalar\u0131n \u0259sas\u0131nda dayanan Blockchain texnologiyas\u0131n\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yaranacaq kriptovalyutalar siyah\u0131s\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rin\u0259 \u0259sas verir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son zamanlar\u0131n trend m\u00f6vzusu olan kriptovalyutalar\u0131n yaranma tarixi \u00e7ox g\u00fcman ki, bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131 maraqland\u0131ran m\u00f6vzulardand\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas kriptovalyutalar\u0131n yaranma tarixi il\u0259 bu m\u0259qal\u0259 vasit\u0259sil\u0259 tan\u0131\u015f ola bil\u0259rsiniz. Son m\u00fcdd\u0259t &#8220;bitcoin&#8221; kimi \u00f6n\u0259mli kriptovalyutalar\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n y\u00fcks\u0259k volatillik, \u00fcmumilikd\u0259 kriptovalyutalara olan mara\u011f\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu da \u00f6z\u00fc il\u0259 b\u0259rab\u0259r sah\u0259nin \u0259sas\u0131nda dayanan fundamental&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":867,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[338],"tags":[],"class_list":["post-865","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kriptovalyutalar"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/865","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=865"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/865\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1037,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/865\/revisions\/1037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=865"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=865"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=865"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}