{"id":942,"date":"2018-02-07T15:24:05","date_gmt":"2018-02-07T11:24:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/?p=942"},"modified":"2018-02-07T15:24:05","modified_gmt":"2018-02-07T11:24:05","slug":"proqram-tehlukesizliyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/proqram-tehlukesizliyi\/","title":{"rendered":"Riskl\u0259r: Proqram t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi"},"content":{"rendered":"<p>Kripto valyutalar da b\u00fct\u00fcn komp\u00fcter proqramlar\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n sisteml\u0259r kimi proqram s\u0259hvl\u0259rind\u0259n si\u011fortalanmay\u0131b:<\/p>\n<ol>\n<li>2010-cu ilin avqust ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 184 milyard BTC (21 milyondan art\u0131q olmamal\u0131 idi) k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si \u201cda\u015fmaya\u201d s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur;<\/li>\n<li>2013-c\u00fc ilin mart ay\u0131n\u0131n 11-d\u0259 \u201cBitcoin\u201d \u201cBlockchain\u201d-i iki m\u00fcxt\u0259lif bir-birini t\u0259sdiq ed\u0259n i\u015ftirak\u00e7\u0131 qruplar\u0131na b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Burada yeni proqram versiyas\u0131nda ist\u0259nilm\u0259d\u0259n uy\u011funsuzluq s\u0259b\u0259bi il\u0259 yaranm\u0131\u015f, tutars\u0131z m\u00fchasibatl\u0131qdan (ing.: \u201cinconsistency\u201d) s\u00f6hb\u0259t gedir. Bel\u0259 ki, \u201cBlockchain\u201d-d\u0259 yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f bloklar k\u00f6hn\u0259 versiya t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edilm\u0259yib. Bu is\u0259 mayninq\u00e7il\u0259rin v\u0259 ya g\u00fccl\u00fc avadanl\u0131qlar\u0131n valyutaya olan x\u00fcsusi t\u0259sirinin s\u00fcbutudur.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu g\u00fcn\u0259 kimi \u201cBitcoin\u201d-d\u0259 b\u00fct\u00fcn probleml\u0259r proqram d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259ri v\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n kooperativ irad\u0259si il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin probleml\u0259rin b\u00fct\u00fcn kripto valyutalarda da bel\u0259 v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 h\u0259ll olunaca\u011f\u0131 z\u0259man\u0259ti yoxdur.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, burada \u0259sas \u015f\u0259rt \u201cSingle Point of Failure\u201d-in (dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn sistemin dayanmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k n\u00f6qt\u0259) olmamas\u0131d\u0131r. Kriptovalyuta ancaq bir m\u0259nb\u0259d\u0259n idar\u0259 olunan proqram il\u0259 idar\u0259 olunursa v\u0259 azad t\u0259tbiq yoxdursa, onda bu m\u0259nb\u0259 \u201cT\u0259k mane\u0259 n\u00f6qt\u0259si\u201d-dir.<\/p>\n<p>Xat\u0131rlatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, kripyo valyuta\u0131ar m\u0259rk\u0259zsizl\u0259\u015fdirilmi\u015f qurulu\u015flar\u0131 il\u0259 fiat pullarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u201cT\u0259k mane\u0259 n\u00f6qt\u0259si\u201d-n\u0259 (ing.: \u201cSingle Point of Failure\u201d) sahib deyill\u0259r, \u0259ks t\u0259qdird\u0259, onlar z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 ya manipulyasiyaya m\u0259ruz qala bilirl\u0259r. H\u0259r hans\u0131 bir \u015firk\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan kripto valyutlar is\u0259 \u0259slind\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f yarad\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cRipple\u201d kripto valyuta \u201cRipple Labs\u201d kommersiya t\u0259\u015fkilat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131n\u0131n 80%-\u0259 sahibdir v\u0259 daxili qaydalar\u0131 \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259n edir v\u0259 paylay\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kripto valyutalar da b\u00fct\u00fcn komp\u00fcter proqramlar\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n sisteml\u0259r kimi proqram s\u0259hvl\u0259rind\u0259n si\u011fortalanmay\u0131b: 2010-cu ilin avqust ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 184 milyard BTC (21 milyondan art\u0131q olmamal\u0131 idi) k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si \u201cda\u015fmaya\u201d s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur; 2013-c\u00fc ilin mart ay\u0131n\u0131n 11-d\u0259 \u201cBitcoin\u201d \u201cBlockchain\u201d-i iki m\u00fcxt\u0259lif bir-birini t\u0259sdiq ed\u0259n i\u015ftirak\u00e7\u0131 qruplar\u0131na b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Burada yeni proqram versiyas\u0131nda ist\u0259nilm\u0259d\u0259n uy\u011funsuzluq s\u0259b\u0259bi il\u0259 yaranm\u0131\u015f, tutars\u0131z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":944,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[338],"tags":[],"class_list":["post-942","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kriptovalyutalar"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/942","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=942"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/942\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":945,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/942\/revisions\/945"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.az\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}